Nieuwe generatie geneesmiddelen voor kanker

De Horizonscan Geneesmiddelen brengt iedere zes maanden in kaart welke innovatieve geneesmiddelen mogelijk op de Europese markt verschijnen en wat daarvan de impact kan zijn op patiënten en zorgkosten. In vergelijking met de vorige publicatie bevat de nieuwe scan een zelfde aantal geneesmiddelen en indicaties.

Een nieuw concept bij het ontwerpen van geneesmiddelen tegen kanker is gerichte eiwitafbraak. Veel bestaande geneesmiddelen werken door de activiteit van een ziekte-eiwit tijdelijk te remmen. Bij gerichte eiwitafbraak probeert het geneesmiddel om het betreffende eiwit daadwerkelijk af te breken. Veelbelovende voorbeelden hiervan zijn PROTACs (proteolysegerichte chimeras) en CELMoDs (cereblon E3 ligasemodulatoren). Deze middelen maken gebruik van het ubiquitine-proteasoomsysteem, een soort prullenbak van de cel. Daarbij wordt een eiwit gemarkeerd voor afbraak, waarna het wordt afgebroken.
Dit mechanisme kan vooral interessant zijn bij ziekten waarbij bestaande behandelingen minder goed werken, bijvoorbeeld doordat het doeleiwit is veranderd of doordat tumorcellen resistent zijn geworden. In plaats van het eiwit alleen te remmen, wordt het uit de cel verwijderd.

De eerste PROTAC is inmiddels door de Amerikaanse FDA goedgekeurd: het middel vepdegestrant voor de behandeling van een specifieke vorm van borstkanker. Een andere eiwitafbreker, BGB-16673, wordt onderzocht voor de behandeling van chronische lymfatische leukemie. Daarnaast zijn de CELMoDs iberdomide en mezigdomide in ontwikkeling voor de ziekte van Kahler, ook wel multipel myeloom genoemd.

Naast nieuwe geneesmiddelen kijkt de Horizonscan ook naar ontwikkelingen die invloed hebben op de betaalbaarheid van zorg. Daarom probeert het Zorginstituut beter zicht te krijgen op het aflopen van patenten van geneesmiddelen en de mogelijke komst van generieken en biosimilars. Deze alternatieven kunnen zorgen voor meer concurrentie en mogelijk lagere kosten.

Hiervoor ontwikkeld IHSI, met behulp van het National Centre for Pharmacoeconomics en het Zorginstituut een nieuw dashboard om dit inzicht te ondersteunen. In onderstaand figuur een eerste overzicht van geneesmiddelen waarvoor binnen vijf jaar meer concurrentie wordt verwacht.

De Horizonscan Geneesmiddelen is in 2017 gestart als een integraal, openbaar en zo objectief mogelijk overzicht van innovatieve geneesmiddelen die op de Europese markt worden verwacht. Daarnaast monitort de Horizonscan indicatie-uitbreidingen van bestaande geneesmiddelen. Hierdoor zijn patiënten, behandelaars, ziekenhuizen, zorgverzekeraars en overheidsorganen vroegtijdig op de hoogte van ontwikkelingen binnen het geneesmiddelendomein.

Meer informatie over de nieuwe Horizonscan Geneesmiddelen kunt u terugvinden in onderstaande factsheet.

Iedereen die in Nederland woont of werkt, is verplicht om een zorgverzekering te hebben. Zorginstituut Nederland is een overheidsorganisatie met als belangrijkste taak het samenstellen van het basispakket van de zorgverzekering. Hierbij maken we ingewikkelde, maar noodzakelijke keuzes om ervoor te zorgen dat iedereen in Nederland goede zorg kan krijgen. Nu en in de toekomst.